Free or not free

Er is veel gratis op het Internet. Over gratis als business model is al veel geschreven. Er zijn veel voorstanders, maar ook tegenstanders zoals Rupert Murdoch en zijn strijd tegen online gratis kranten.

Een van de voorstanders Chris Anderson, editor in chief van Wired en schrijver van The Long Tail, heeft een nieuw book geschreven: "Free, The Future of a Radical Price".

Chris laat zien dat de dalende prijzen van 'computing power', digitale opslag en digitale transmissie deze gratis trend duwen. Het verspreiden van digitale content zoals muziek, foto's, video, software en woord kost bijna niets meer. Wat het vandaag nog kost, morgen zal het goedkoper zijn. Daarmee wordt (of benadert) de marginale kostprijs van deze content nul.

Het eerste exemplaar of het maken van de content blijft echter net zo duur. Artikelen kosten nog steeds tijd, software kost nog steeds uren en muziek moet nog worden opgenomen.

De vraag blijft dan hoe deze hoge 'vaste' kosten worden terugverdiend. Zoals veel failliete vliegtuig maatschappijen weten is het moeilijk om te overleven in een markt waar de vaste kosten hoog zijn, marginale kosten laag zijn en het relatief eenvoudig is tot de markt toe te treden. Zo lang als een nieuwe (extra) klant bijna niets kost, zal concurrentie de prijs omlaag duwen.

Helaas betaalt nul niet de rekening. Volgens Chris ligt het antwoord in Cross-Subsidies. Je verkoopt het ene product door het andere gratis weg te geven.

Een goed voorbeeld is de manier waarop Chris zijn boek gratis weggeeft op de Amazon Kindle, iTunes in de USA, en op zijn website (audio & papier) om zo meer boeken te verkopen en meer 'speaking gigs' waar hij wel voor betaald krijgt te boeken. Free is al tussen de 200.000 en 300.000 gedownload en is nu een New York Times Bestseller.

Chris biedt op zijn website gratis de lange (niet samengevatte - unabridged 6 uur) versie van zijn audiobook aan, om via audible de samengevatte (abridged - 3 uur) versie voor $ 7,49 te verkopen. Klanten betalen dan voor de samengevatte versie - Tijd is geld. Mooi om te zien dat 'Craig' dan een link onder het artikel zet waar anderen ook de samengevatte (abridged) versie gratis kunnen vinden.

Zo heeft Chris nog veel meer voorbeelden, zoals van Monty Python op youtube, TV in sportsbars in zijn boek. Een ander voorbeeld/business model in zijn boek is Freemium, zoals Flickr gratis een gedeelte weggeeft om zo meer Pro accounts te verkopen.

Niet iedereen is het met Chris eens. Malcolm Gladwell, auteur van The Tipping Point, is kritisch en beargumenteert dat niet alle marginale kosten naar nul zullen gaan. Hij ziet het meer als een vluchtige trend in plaats van een ijzeren wet.

Belangrijk is volgens mij niet alleen om waarde te creeeren, maar ook om waarde om te zetten in geld en vast te houden. In gratis gaat er wellicht op het eerste gezicht meer waarde naar de consument, dan naar de producent, maar het is aan de producent om op nieuwe, creatieve en andere manieren deze waarde te creeeren en vast te pakken.

Geen prijs betekent niet geen winst, maar waarde betekent ook niet altijd winst.